vmbo havo vwo
Percentage berekenen
Rekenmachine
Kies de rekenwijze, vul de getallen in (komma of punt mag) en bekijk de stappen onder het antwoord.
Snel antwoord
Een percentage van een getal: getal × percentage ÷ 100. 15% van 80 is 80 × 15 ÷ 100 = 12.
Deel van een geheel: deel ÷ geheel × 100. 12 van 80 is 15%.
Verandering: (nieuw − oud) ÷ oud × 100.
Wat is een percentage?
Procent betekent per honderd. 25% is 25 op de 100, of de breuk 25/100, of het decimale getal 0,25. Daarmee vergelijk je groepen van verschillende grootte: 40 van 160 en 25 van 100 zijn allebei 25%.
Drie rekenrichtingen komen steeds terug. Van percentage naar bedrag: getal × percentage ÷ 100. Van deel naar percentage: deel ÷ geheel × 100. Omgekeerd, als je het geheel zoekt: deel ÷ percentage × 100 (bijvoorbeeld: 21 is 30% van hoeveel?).
Gebruik geen procentuele verandering als de beginwaarde 0 is: delen door nul kan niet. En wissel deel en geheel niet om: 12 van 80 is iets anders dan 80 van 12.
Op vmbo, havo en vwo komt dit terug bij verhoudingen, statistiek, exponentiële groei en (op havo/vwo) groeifactoren. De officiële programma’s staan op Examenblad.nl.
Voorbeelden per niveau
15 van de 25 leerlingen hebben huiswerk gemaakt. Hoeveel procent is dat?
- Deel en geheeldeel = 15, geheel = 25
- Delen15 ÷ 25 = 0,6
- Maal 1000,6 × 100 = 60%
60% van de klas heeft het huiswerk gemaakt.
Een winkel had 240 klanten en nu 192. Hoeveel procent is er nog, en hoeveel procent is weg?
- Percentage dat er nog is192 ÷ 240 = 0,8 → 80%
- Complement100% − 80% = 20% vertrokken
- Check via verandering((192 − 240) ÷ 240) × 100 = −20%
Er is 20% afname. De groeifactor van 240 naar 192 is 192 ÷ 240 = 0,80.
Een laptop kost €899 excl. 21% BTW. Wat is de prijs incl. BTW?
- BTW-bedrag899 × 0,21 = 188,79
- Optellen899 + 188,79 = 1.087,79
- In één factor899 × 1,21 = 1.087,79
De prijs incl. BTW is €1.087,79. Het hoge tarief 21% en het lage tarief 9% staan bij de Belastingdienst; die bedragen kunnen per jaar wijzigen.
Veelgemaakte fouten
Fout
25% van 80 uitrekenen als 80 ÷ 25 = 3,2
Goed
25% = 0,25, daarna 80 × 0,25 = 20. Je vermenigvuldigt met het decimale getal.
Fout
€100 + 20% en daarna −20% zou weer €100 zijn.
Goed
€100 × 1,20 = €120. Daarna €120 × 0,80 = €96. De basis is na de stijging groter, dus 20% ervan is meer.
Fout
Korting berekenen vanaf de uitverkoopprijs.
Goed
Korting% = verlaging ÷ oorspronkelijke prijs × 100. De oude prijs is 100%.
Fout
21% BTW “erbij” rekenen als ÷ 0,21 of × 0,21 zonder daarna op te tellen bij het nettobedrag.
Goed
Incl. BTW = netto × 1,21. Alleen het BTW-bedrag is netto × 0,21. Terugrekenen: bruto ÷ 1,21.
Oefenopgaven
vmbo In een bus zitten 48 passagiers. 12 staan. Hoeveel procent staat er?
25%
12 ÷ 48 = 0,25 → × 100 = 25%.
vmbo Wat is 15% van €240?
€36
240 × 0,15 = 36.
havo Volgers stijgen van 3.500 naar 4.130. Hoeveel procent stijging?
18%
((4130 − 3500) ÷ 3500) × 100 = 18%.
havo Een product kost €85 incl. 21% BTW. Wat is de prijs excl. BTW?
€70,25 (afgerond op 2 decimalen)
85 ÷ 1,21 ≈ 70,2479 → €70,25. Check: 70,25 × 1,21 = 84,9925, op centen €85,00.
vwo €5.000 groeit met 3,5% per jaar. Na hoeveel hele jaren is het bedrag groter dan €7.500?
12 jaar
5000 × 1,035n > 7500 → 1,035n > 1,5 → n > log(1,5) / log(1,035) ≈ 11,79. Na 11 jaar is het ongeveer €7.300, na 12 jaar boven de €7.500.
Percentages in Nederland
BTW kent in Nederland een algemeen tarief van 21% en een verlaagd tarief van 9% (onder meer voeding en boeken). Netto × 1,21 of × 1,09 geeft de prijs inclusief. Die percentages komen van de Belastingdienst; kijk ze na als je een actueel bedrag nodig hebt.
Procentpunt is iets anders dan procent. Stijgt rente van 2% naar 5%, dan is dat 3 procentpunt, en een relatieve stijging van 150%.
Volgende stap
- Begrijp je hoe dit werkt? Uitleg en voorbeelden staan hierboven op deze pagina.
- Test jezelf Percentages oefenen, met uitleg na elk antwoord.
- Uitleg in video Bij Percentages oefenen. YouTube laadt pas als je op afspelen klikt.
Leerlijn
- Eerst nodig: Breuken berekenen Optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen en vereenvoudigen van breuken.
- Hierna: Exponentiële groei berekenen Groeifactor, N = B · gᵗ en verdubbelings- en halveringstijd.
- Verwant: Schaal berekenen
- Staat in: Wiskunde A havo · Wiskunde A vwo · Wiskunde vmbo Meer over het examen in de gidsen.
Wat moet ik kennen
Waar dit onderwerp in de examenstof 2027 staat. Geen volledige examenlijst.
- Wiskunde A havo, B1 Rekenen: procenten (syllabus 2027)
- Wiskunde A vwo, B1 Algebra: percentages (syllabus 2027)
- Wiskunde vmbo, 5.2 Een rekenmachine gebruiken: procenten (syllabus 2027)
- Wiskunde vmbo, 5.4 Basistechnieken: verhoudingen en percentages (syllabus 2027)
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je een percentage?
percentage = (deel ÷ geheel) × 100. 12 van 80: 12 ÷ 80 × 100 = 15%.
Wat is X% van Y?
Y × (X ÷ 100). 15% van 80 = 80 × 0,15 = 12.
Hoe bereken je procentuele stijging of daling?
((nieuw − oud) ÷ oud) × 100. Van 50 naar 65 is +30%. Van 80 naar 60 is −25%.
Hoe bereken je 21% BTW?
Incl. = netto × 1,21. Excl. = bruto ÷ 1,21. Laag tarief: factor 1,09. Check het tarief bij de Belastingdienst.
Hoe bereken je het geheel als je deel en percentage kent?
geheel = deel ÷ percentage × 100. Voorbeeld: 36 is 15% van hoeveel? 36 ÷ 15 × 100 = 240.